راه کارهایی برای درمان کم خونی

تبیان - کم خونی، وضعیتی است كه درآن ، تعداد یا اندازه گلوبولهای قرمز یا مقدارهموگلوبین موجود درخون كاهش یافته و تبادل اكسیژن و دی اكسید كربن بین خون و سلول ها دچار اختلال می شود .

از علل ایجاد كننده كم خونی می توان كمبودهای تغذیه ای ، خون ریزی ، ناهنجاری های ژنتیکی ، بیماریهای مزمن یا مسمومیت های دارویی را نام برد .
منظور از كم خونی های تغذیه ای ، كم خونی هایی است كه در اثر دریافت كم مواد مغذی ایجاد می شوند .
از مهم ترین مواد غذایی جهت خون سازی ، كه كمبود آن در خون بدن موجب بروز كم خونی می شود می توان به آهن ، ویتامین B12 و اسید فولیك اشاره كرد كه از بین آنها كم خونی ناشی از فقر آهن یكی از شایع ترین نوع كم خونی تغذیه ای است .

كم خونی ناشی از فقر آهن
فقرآهن یكی از شایع ترین اختلالات تغذیه ای در كشور های در حال توسعه و مهمترین نوع كم خونی تغذیه ای در كودكان و زنان ، در سنین باروری است كه با ایجاد گلبول های قرمز كوچك و كاهش میزان هموگلوبین مشخص می شود . اگر چه پیامدهای اقتصادی و اجتماعی كم خونی فقرآهن به صورت كمّی محاسبه نشده ولی لازم است به این نكته توجه شود كه این بیماری سبب اتلاف منابع و مراقبت های بهداشتی ، كاهش بهره وری در اثرافزایش میزان مرگ و میر ، ابتلا به بیماری در مادران و كودكان و بالاخره كاهش ظرفیت جسمی و روانی در بخش بزرگی از جامعه می شود .

میزان نیاز به آهن
میزان نیاز به آهن براساس سن ، جنس و وضعیت فیزیولوژیكی افراد متفاوت است . مثلاً زنان باردار به علت افزایش حجم خون ، رشد جنین و جفت ، و سایر بافتها به آهن بیشتری نیاز دارند . به همین دلیل بیش از سایرین در معرض خطر كم خونی قرار دارند .
در شیر خواران - در صورت سلامت مادر- ، میزان آهن موجود در شیر مادر برای 4- 6 ماه اول زندگی كافی است ولی در مورد نوزادانی كه با وزن كم متولد می شوند ذخایرآهن كم بوده و باید بعد از 3 ماهگی آهن اضافی به صورت قطره خوراكی خورانده شود . همچنین بستن پیش از موقع بند ناف نیز به دلیل اینكه نوزاد را از یك سوم كل خونش محروم می كند خطر فقر آهن را افزایش می دهد .

دلایل فقر آهن
دلایل گوناگونی برای فقر آهن وجود دارد كه از آن جمله می توان به علل زیر اشاره كرد :
1 – دریافت نا كافی آهن به دلیل رژیم غذایی مورد استفاده ای كه در آن آهن كمی وجود دارد ، مانند بعضی از رژیم های گیاه خواری .
2 – جذب ناكافی آهن در اثر اسهال ، كاهش ترشح اسید معده ، مشكلات گوارشی یا تداخلات داروئی ( داروهایی مثل كلستیدامین ، سایمتیدین ، پانكراتین ، رانیتیدین و تتراسایكلین. )
3 – افزایش نیاز به آهن برای افزایش حجم خون در دوران نوزادی ، نوجوانی ، بارداری و شیر دهی .
4 – خون ریزی زیاد در دوران عادت ماهانه ، در اثر جراحات و ناشی از هموروئید ، بیماری های بدخیم یا انگل ها .
كمبود آهن در مردان بزرگسال معمولاً در اثر از دست دادن خون است .

علائم كم خونی ناشی از فقر آهن
بعضی از علائم كم خونی آهن عبارتند از :
1 – رنگ پریدگی زبان و مخاط داخل لب و پلك چشم
2 – خستگی زود رس
3 – بی تفاوتی
4 – سرگیجه و سردرد
5 – خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دست ها و پاها
6 – حالت تهوع
7 – در كم خونی های شدید گود شدن روی ناخن