سیگنال پروسسورها

کمپرسور (Compressor)
کمپرس کردن صدا به چه معناست؟
کمپرسور يکي از مهم ترين ابزارهاي ضبط موسيقي بوده، اما در بسياري مواقع موجي از ابهام آن را فرا گرفته است. فراي ظرفيت بالاي آن در استوديو ها به منظور رکورد، کاربردهاي وسيعي در اجراي زنده موسيقي نيز براي اين ابزار ايجاد شده است. کاربرد اين ابزار در موسيقي، به طور طبيعي، باعث همپوشاني مهندسي و خلاقيت شده است، اما براي اهداف ما، پيش از اين که بتوانيم وارد جنبه هاي خلاقانه بشويم، درک ابتدايي از کمپرسور الزامي مي باشد.

کمپرسور (Compressor):
کمپرسور وسيله اي است که دامنه ديناميک محتويات سيگنال را کاهش مي دهد. اين موضوع در ضبط صداي خواننده يا سازي که صداي آن از سطوح پايين (low level) تا سطوح بالا (high level) با تغييرات زيادي همراه بوده (به طور ساده داراي نوسان بالايي است) کارآمد مي باشد. کاهش دامنه ديناميک باعث کاهش جزيي سطوح بالا و افزايش سطوح پايين مي شود و در نتيجه ميانگين سطح به طور کلي افزايش مي يابد. اين کار از الزام براي تغييرات ممتد سطح صدا به صورت دستي جلوگيري کرده و تنظيم بهينه سطوح را براي مهندس صدا آسان تر مي کند و به صداي ساز يا خواننده کمک مي کند تا در ميکس اجراي زنده از هماهنگي بهتري برخوردار شود.

ليميتر (Limiter):
ليميتر وسيله اي بوده که مانع افزايش سطح صداي خروجي مسير يک سيگنال از حدي که قبلا تعريف شده است مي شود. يکي از کاربردهاي موثر ليميتر را مي توان به محافظت از بلندگوهاي PA در مقابل افزايش بار و ديستورشن اشاره کرد . ليميت کردن از کليپ شدن صدا (ديستورشن) هم در سيستم هاي ديجيتال و هم در سيستم هاي آنالوگ جلوگيري مي کند.

کمپرسور از نگاهي جديد
يککمپرسور عالي، آمپلي فايري است که نسبت ورودي/خروجي آن ثابت باشد: در نتيجه در صورت استفاده از يک کمپرسور 2:1، افزايش ورودي به اندازه 2 دسي بل، خروجي مربوطه را 1 دسي بل افزايش مي دهد، يا نصف خروجي برابر ورودي است و در نتيجه به اين نسبت ، 2:1 مي گويند. به طور مشابه، نسبت 4:1 يعني افزايش ورودي به اندازه 4 دسي بل، منتج به افزايش خروجي به اندازه 1 دسي بل مي شود. به اين اعداد نسبت کمپرسور (Compression Ratio) گفته مي شود. هر چه نسبت کمپرسور بالاتر باشد، دامنه ديناميک کوچک تر مي شود. در نسبت کمپرسور 20:1 يا بي نهايت، کمپرسور مانند يک ليميتر عمل مي کند.

ريورب (Reverb)
استفاده از چه ميزان از ريورب کفايت مي کند؟
بعد از اکولايزر و کمپرسور، ريورب (Reverb) افکتي است که کاربرد زيادي براي مهندسين صدابرداري زنده دارد. براي استفاده از اين ابزار قدرتمند به اندازه بهينه، مي بايست برخي از مفاهيم اوليه آن را درک کرد.
ريورب ادامه صدا در يک اتاق پس از توقف سيگنال از طرف منبع توليد صدا است. همه ما صداي ريورب را در حين دست زدن (يا به زمين زدن توپ بسکتبال) در يک فضاي بزرگ و بسته مانند سالن بسکتبال شنيده ايم. همه اتاق ها مقداري ريورب دارند، حتي اگر متوجه آن نشويم. مشخصه هاي ريورب نقش بزرگي در کيفيت صداي اتاقي که در آن هستيم بازي مي کنند. گاهي به طور اشتباه ريورب را اکو (ECHO) اطلاق مي کنند که پديده اي کاملا متفاوت است. قيمت ميکس و مسترينگ
مغز ما با شنيدن صداي يک فضا (اتاق) و ريورب آن اطلاعات زيادي در مورد آن فضا دريافت مي کند. در نتيجه به هنگام تقويت ريورب يک اتاق به کمک ريورب الکترونيکي ميبايست انتخاب بسيار با دقت صورت. در ادامه توصيه هايي براي جلوگيري از گل آلود شدن صدا توسط ريورب آمده است.
براي آهنگ هايي با سرعت (Tempo) بالاتر از decay time کوتاه تر استفاده کنيد. برنامه هاي room، gate يا early reflections با decay time تا 1.5 ثانيه را امتحان کنيد. ريورب طولاني باعث کاهش شفافيت مي شود. ريورب هاي طولاني ممکن است در آهنگ هايي با سرعت پايين تر مانند قطعات رمانتيک يا ميکس هاي محيطي کارآمد باشند. تنظيمات plate يا hall را امتحان کنيد تا بهترين را انتخاب کنيد. حتي سخت افزاري همچون Alesis Nano Verb با قيمت مقرون به صرفه، خود ريورب plate متنوعي ارايه مي کند.
استفاده از اکولايزر روي ريورب مي تواند با محدود کردن پهناي باند افکت آن را کنترل کند و از گل آلود شدن صدا جلوگيري کند. ريورب "طبيعي" پهناي باند نسبتا پاييني دارد، در نتيجه اگر تلاش ميکنيد که حساسيت اتاقي که در آن مينوازيد را حفظ کنيد، از پهناي باند فرکانس بالا و کمتر از 8 کيلوهرتز استفاده کنيد. مثلا براي سازهاي باس (کيک درام، گيتار باس، سينتيسايزر يا گيتار) فيلترهاي حذف باس (bass roll-off) يا اکولايزر در حدود 80 تا 100 هرتز را امتحان کنيد. اين کار از ترکيب شدن آن ها با محو شدن (desay) ريورب فرکانس پايين جلوگيري مي کند. به ياد داشته باشيد که وقتي از ريورب استفاده مي کنيد، برداشت شنونده از کل ميکس را تحت تاثير قرار مي دهيد، نه فقط صداي سازي که به آن افکت مي دهيد. غير از زماني که از ريورب به عنوان افکتي خلاق در ميکس هاي خلوت استفاده مي کنيد، ريورب طولاني روي صداهاي بم تاثير خوبي ندارد.
ريورب، با کم کردن ميزان ريورب، صدا يا ساز نزديک تر شده و با ريورب بيشتر صدا دور تر مي شود، اين موضوع تاثيري فضايي ( از نظر مکان صدا يا ساز) روي صدا و شنونده اي که آن را دريافت مي کند دارد. از ايجاد فضاي مناسب براي صدا در محتواي ميکس و اتاق اطمينان حاصل کنيد. برخي از مهندسين ميکس ريورب زيادي روي صداي خواننده قرار مي دهند، اما صداها هنوز در جلوي ميکس هستند. براي ايجاد اين افکت، از pre-delay با زمان 45 تا 120 ميلي ثانيه استفاده کنيد تا صداي خشک اتاق را از اقکت دور کنيد. ريورب صداي خواننده با پهناي باند کامل باعث تاکيد روي هيس صدا مي شود، در نتيجه بايد مراقب سيگنال با فرکانس بالاي زياد باشيد. دستگاهي مانند Eventide Eclipse داراي ريورب با کنترل کامل اکولايزر براي کانال هاي مختلف و افکت هاي ديگر است.

اکسايتر Exciter
اکسايتر (انهنسر Enhancer) درخشش خاصي به صدا، به ويژه به صداي خواننده مي دهد. اين افکت در جاهايي که صدا “flat” است، روشني خاصي به صدا مي دهد. اکسايتر فرکانس هاي بالاي صدا را برداشته و به طور ديناميک آن را تغيير مي دهد، سپس صداي اصلي را با فيلتر حذف مي کند و هارمونيک ايجاد شده را با سيگنال اصلي دوباره ميکس مي کند. اين افکت به فرکانس بالا درخشش مي دهد و بدون ايجاد هيس و مشکلات فاز که با تقويت فرکانس هاي بالا توسط اکولايز رخ ميدهد، صداي خواننده يا ساز را زنده تر و هيجان انگيزتر مي کند. اگر از اين افکت درست استفاده شود، مي تواند صداهاي زيبايي توليد کند. اما با استفاده بيش از حد صدايي وحشتناک ايجاد مي کند.

چه زماني بايد از گيت (Gate) استفاده کرد؟

نويز گيت (noise gate) نوعي کمپرسور (يا اکسپندر Expander) است که براي قطع کردن خودکار سيگنال از ميکروفون يا منبع ديگري که مدتي استفاده نشود، به کار مي رود. زماني که سطح سيگنال ميکروفون از نقطه مشخصي کم تر بشود، ورودي آن ميکروفون به سرعت قطع مي شود (attenuated) تا از ايجاد نويز در ميکس جلوگيري شود. تعداد ميکروفون هاي سيستم شما گِين (gain) کلي قابل دسترسي قبل از بازخورد (feedback) را کاهش مي دهد، در نتيجه تميز نگه داشتن مسير ورودي تا حد ممکن مهم است. از گيت معمولا روي ميکروفون درامز استفاده ميشود تا از نشت صداي ساير طبل ها يا سازهاي اطراف جلوگيري شود، و گاهي از آن ها براي منابع پر نويز مانند آمپليفاير گيتار استفاده مي شود تا زماني که سيگنال صوتي مورد نظر کاهش مي يابد، صدا را قطع کند. با تنظيم سطح گيت (نقطه اي که در آن سيگنال کاسته يا قطع مي شود) مي توانيد به ميکس صدايي طبيعي بدون نويز يا نشت صداي اضافي ايجاد کنيد.
گيت مي تواند به تميز کردن ميکس صداي خواننده کمک کند و براي مثال با قرار گرفتن روي ميکروفون خواننده دوم در جاهايي که "ساکت" هستند، صداي ميکروفون را قطع کند. اين کار باعث حذف mute و unmute کردن مداوم ترک در حين کنترل ميکروفون هاي باز روي صحنه مي شود. به عنوان مثال dbx 1066 يک گيت معروف و پرکاربرد است.

کاهش بازخورد (Feedback Reduction) چگونه کار مي کند؟
فيدبک يا بازخورد، قاتل سيستم هاي PA است و ميتواند يک اجراي عالي را براي نوازنده، شنونده و صدابردار تبديل به تجربه اي دردناک و خجالت آور کند. تا چند سال پيش کار کمي براي کاهش فيدبک به صورت الکترونيکي قابل انجام بود، به غير از تلاش هاي بدوي که با اکولايزر انجام ميشد. با ظهور پردازش ديجيتال سيگنال (DSP) حذف خودکار فيدبک امکان پذير شده است. متاسفانه بسياري از محصولات اوليه توان حفظ تماميت صوتي سيگنال را نداشند، زيرا مجبور به استفاده از فيلترهاي wide notch بودند. نسل جديد سيستم هاي مديريت PA مانند dbx DriveRack 260 از الگوريتمي استفاده مي کنند که اين مشکل را به کمک تشخيص دقيق فرکانس و فيلتر پهناي باند انطباقي، با فعال کردن حداقل تعداد فيلترهاي narrow notch، فيدبک را با کمترين مداخله در سيگنال اصلي حذف مي کنند.

فيدبک آکوستيک چگونه ايجاد مي شود؟
فيدبک آکوستيک در سيستم هاي تقويت صوتي اتفاق مي افتد که در آن سيگنال خروجي بلندگوها توسط ميکروفون برداشته و تقويت مي شود، و يک حلقه فيدبک ايجاد مي شود. نتيجه صدايي شبيه جيغ يا زوزه است. در گذشته (قبل از حذف اتوماتيک فيدبک) فيدبک را به طور دستي و با استفاده از اکولايزر گرافيکي يا پارامتري 3/1 اکتاو حذف مي کردند. زماني که فيدبک ايجاد مي شد، مهندس صدا بايد حدس مي زد که فيدبک در کجا رخ داده است و با کم کردن يک فيدر، گين آن فرکانس را کاهش مي داد. اين روش قسمت هاي بزرگي از طيف صدا را حذف مي کند و مشکل دستگاه هاي سنتي حذف فيدبک اين بود که در نهايت باعث کاهش کيفيت صدا مي شد. متاسفانه مشکل ديگري که دستگاه هاي خودکار يا دستي حذف فيدبک دارند، اين است که زماني که فرکانس فيدبک شناسايي شده و عمل مناسب انجام مي شود، باز هم دير است و صداي فيدبک شنيده مي شود.